Xác Định Giá Gói Thầu: Chọn Báo Giá Thấp Nhất Hay Phải Lấy Giá Trung Bình? Góc Nhìn Từ Nghị Định 349/2026/NĐ-CP

Quá trình xác định giá gói thầu bằng cách thu thập báo giá thường khiến các Chủ đầu tư và Ban quản lý dự án lúng túng khi có sự chênh lệch giá quá lớn giữa các nhà thầu. Liệu việc bỏ qua quy trình tính giá trung bình để chọn trực tiếp báo giá thấp nhất có vi phạm pháp luật? Bài viết dưới đây sẽ phân tích tình huống thực tế và cập nhật quy định mới nhất theo Nghị định 349/2026/NĐ-CP để tháo gỡ vướng mắc pháp lý này.

1. Tóm tắt tình huống pháp lý

Bối cảnh diễn ra tại một cơ quan nhà nước đang tiến hành lấy báo giá thuê tư vấn thẩm định giá trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Sau thời gian quy định, Chủ đầu tư nhận được 02 báo giá với mức chênh lệch cực kỳ lớn: Nhà thầu A báo giá 70 triệu đồng và Nhà thầu B báo giá 200 triệu đồng.

Thay vì thực hiện tính giá trung bình và xem xét loại trừ các báo giá chênh lệch trên 30% theo quy định, Chủ đầu tư đã quyết định chọn ngay báo giá 70 triệu đồng (giá thấp nhất) nhằm mục đích đẩy nhanh tiến độ dự án. Vấn đề pháp lý đặt ra là: Quyết định lựa chọn trực tiếp giá thấp nhất như vậy của Chủ đầu tư có sai với quy định hiện hành hay không?

2. Nội dung hỏi – đáp chi tiết

Nguồn trích dẫn: Cổng Thông tin điện tử Bộ Tài chính – Link gốc: https://portal.mof.gov.vn/hoidapcstc/home/cthoidap/166923

Hỏi:

Kính gửi Quý Bộ!

Theo Điều 1 Nghị định 349/2026/NĐ-CP ngày 09/9/2026 của Chính phủ quy định: “Tối thiểu 01 báo giá của hàng hóa, dịch vụ; khuyến khích thu thập nhiều hơn 01 báo giá. Chủ đầu tư phải đăng tải yêu cầu báo giá trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, đơn vị quan tâm phải gửi báo giá trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia trong thời hạn tối thiểu 03 ngày làm việc kể từ ngày đăng tải yêu cầu báo giá. Trường hợp có nhiều hơn 01 báo giá thì được lấy giá trung bình của các báo giá; khi xác định giá trung bình, trường hợp có báo giá hoặc hạng mục trong báo giá có giá cao hoặc thấp hơn 30% giá trung bình, chủ đầu tư có quyền loại trừ các báo giá này để xác định giá trung bình”. Hiện tại cơ quan tôi có lấy yêu cầu báo giá thuê tư vấn thẩm định giá trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia và có 02 nhà thầu báo giá, gồm: Nhà thầu A báo giá 70 triệu đồng, nhà thầu B báo giá 200 triệu đồng. Xét theo quy định Điều 1 Nghị định 349/2026/NĐ-CP nêu trên thì 02 báo giá này có giá thấp/cao hơn 30% giá trung bình thì Chủ đầu tư có quyền loại trừ các báo giá này. Tuy nhiên, để đảm báo tiến độ Chủ đầu tư không tiến hành lấy báo giá lại nữa mà quyết định lựa chọn luôn nhà thầu A có báo giá 70 triệu đồng (giá thấp nhất). Xin hỏi Quý cơ quan việc lựa chọn của Chủ đầu tư như vậy có sai với quy định không? Xin Quý Bộ hướng dẫn giúp?

Trân trọng cảm ơn!

Trả lời:

Theo quy định tại điểm d khoản 2 Điều 18 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Nghị định số 349/2026/NĐ-CP), một trong các căn cứ xác định giá gói thầu, tối thiểu 01 báo giá của hàng hóa, dịch vụ; khuyến khích thu thập nhiều hơn 01 báo giá. Chủ đầu tư phải đăng tải yêu cầu báo giá trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, đơn vị quan tâm phải gửi báo giá trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia trong thời hạn tối thiểu 03 ngày làm việc kể từ ngày đăng tải yêu cầu báo giá. Trường hợp có nhiều hơn 01 báo giá thì được lấy giá trung bình của các báo giá; khi xác định giá trung bình, trường hợp có báo giá hoặc hạng mục trong báo giá có giá cao hoặc thấp hơn 30% giá trung bình, chủ đầu tư có quyền loại trừ các báo giá này để xác định giá trung bình.

Theo đó, việc lấy báo giá phải tuân thủ quy định nêu trên, chủ đầu tư được lấy báo giá trung bình hoặc lấy báo giá thấp nhất.

3. Phân tích chuyên sâu từ www.kiemtoanxaydung.vn

Bản chất pháp lý của tình huống này xoay quanh quyền tự quyết của Chủ đầu tư trong việc thẩm định và phê duyệt giá gói thầu. Theo tinh thần của pháp luật đấu thầu hiện hành (Nghị định 349/2026/NĐ-CP sửa đổi), các quy định tính toán giá trị trung bình mang tính chất trao quyền lựa chọn, không phải là điều kiện bắt buộc duy nhất phải tuân theo khi có nhiều báo giá.

Dưới đây là đánh giá rủi ro và những lưu ý mang tính thực tiễn dành cho các bên liên quan:

• Đối với Chủ đầu tư: Quyết định lựa chọn báo giá thấp nhất (70 triệu đồng) của Chủ đầu tư là hoàn toàn hợp pháp và không vi phạm quy định. Quyết định này mang lại lợi ích kép: vừa giúp tiết kiệm tối đa ngân sách/nguồn vốn, vừa đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án nhờ cắt giảm được các bước giải trình tính toán trung bình hoặc tổ chức lấy lại báo giá phức tạp. Dù vậy, Chủ đầu tư cần đặc biệt lưu ý: Giá gói thầu chỉ là ngưỡng trần chi phí. Khi bước vào giai đoạn đánh giá lựa chọn nhà thầu, cần kiểm tra gắt gao năng lực, kinh nghiệm thực tế của nhà thầu bỏ giá thấp, phòng ngừa rủi ro “giá rẻ nhưng chất lượng tư vấn kém”.

• Đối với Kỹ sư, Ban QLDA (Đơn vị lập dự toán): Khi tham mưu lập dự toán gói thầu, đội ngũ kỹ sư cần linh hoạt vận dụng quy định này. Khi thu thập được các báo giá có sự chênh lệch lớn và có dấu hiệu “báo giá khống” nhằm làm sai lệch giá trung bình (như mức 200 triệu), việc tham mưu cho Chủ đầu tư chọn trực tiếp báo giá thấp nhất là giải pháp tham mưu sắc bén, an toàn pháp lý và tối ưu hóa thời gian thẩm định.

• Đối với Luật sư, Nhà tư vấn đấu thầu: Điểm cốt lõi để tư vấn bảo vệ quyền lợi cho Chủ đầu tư nằm ở từ khóa “được quyền” (tức quyền tùy nghi). Pháp luật cho phép Chủ đầu tư “được lấy giá trung bình” hoặc “được chọn giá thấp nhất”. Việc cập nhật và hiểu đúng tinh thần của Nghị định 349/2026/NĐ-CP sẽ tháo gỡ được rất nhiều nút thắt tâm lý sợ sai, sợ trách nhiệm của Chủ đầu tư trong công tác quản lý chi phí đầu tư.

4. Hỗ trợ từ Chuyên gia

Nếu Quý đối tác, Chủ đầu tư, và các Nhà thầu cần hỗ trợ chuyên sâu về tư vấn quản lý dự án, quản lý chi phí, tư vấn kiểm toán và quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành, vui lòng liên hệ trực tiếp với PHAN ANH FIRM – Đơn vị chủ quản của hệ thống www.kiemtoanxaydung.vn. Với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm thực chiến, chúng tôi cam kết mang lại giải pháp tối ưu và an toàn pháp lý nhất cho dự án của bạn.

PHAN VIỆT HIẾU Điều hành kiemtoanxaydung.vn & Sổ tay Kiểm toán Xây dựng